Türkiye’nin alerji haritası: Marmara’da akar, Ankara’da polen Ege’de zeytin ağacı

Bağışıklık sisteminin olağan koşullarda zararsız olan unsurlara karşı verdiği ‘aşırı tepki’ alerji olarak isimlendiriliyor. Tozdan polene, besinden hayvan tüyüne kadar pek çok çevresel faktörün alerjiyi tetikleyebildiğini belirten Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Aydoğan, bu süreçte ortaya çıkan burun akıntısı, nefes darlığı ve döküntü üzere belirtilerin, hayat kalitesini önemli oranda düşürdüğünü söyledi. Ülkemizde çocukların yüzde 20’sinde kurdeşen görüldüğünü belirten Prof. Aydoğan, özellikle nemli bölgelerde alerjik hastalıkların daha sık görüldüğünü anlattı. Yıllardır çocuk alerji hekimliği yapan Türk Pediatri Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Aydoğan’ın anlatımlarıyla işte Türkiye’nin alerji haritası:

Türkiye’de çocukların yüzde 20-25’inde hışıltı görüldüğünü söyleyen Prof. Aydoğan, “Bu tabloda öksürük, nefes darlığı görülürken, dışarıdan müzikal bir hışıltı sesi duyuluyor. Ülkemizde hışıltı tablosunu her 5 çocuktan 1’i geçiriyor. Avrupa ve Amerika’da bu oran yüzde 30-50 civarında. Bu çocukların birçok düzeliyor fakat yüzde 6 ile 10’luk dilimi astım oluyor. Türkiye’deki çocukların astım olma oranı yüzde 6 ila 10 ortası diyebiliriz” diye konuştu.

Nem arttıkça alerji potansiyelinin arttığını vurgulayan Prof. Aydoğan, “Alerjiyi yalnızca genlerle açıklamak mümkün değil, çevresel faktörler de tesirli. Bu durum bölgesel olarak da farklılık gösteriyor. Örneğin Kayseri- Niğde bölgesinde bu oran yüzde 1-2’lerde. Marmara’da yüzde 10-12 civarında olan bu oran Adana’da da hayli yüksek. Ege Bölgesi’nde hışıltı sorunu yaşayan çocukların oranı yüzde 6 olurken, Karadeniz Bölgesi’nde de yüzde 6-10 ortası benzeri oran var. Bu datalara nazaran ülkemizde her 10 çocuktan biri astım oluyor diyebiliriz” tabirlerini kullandı.

Ülkemizde en çok görülen alerjik hastalığın yüzde 20 oranla kurdeşen olduğunu söz eden Prof. Aydoğan şöyle konuştu: “Bu hastalığı yeniden yüzde 20 oranıyla saman nezlesi, yüzde 15 ile egzama takip ediyor. Listenin devamında yüzde 10 ile astım yer alırken, besin alerjileri yüzde 4-5, inek sütü alerjisi ise yüzde 2,5.”

Türkiye’de en fazla alerjik tepkiye sebep olan ögenin konut tozu akarı olduğunu lisana getiren Prof. Aydoğan, “Özellikle nem oranının yüksek olduğu Marmara Bölgesi ve Adana ‘da mesken tozu akarı en kıymetli alerji sebebi. İkinci sırada çim poleni ve ağaç poleni yer alıyor. Üçüncü sırada kediler var. Konutlarda kedi besleme oranı arttıkça hadiselerde da bariz artış oldu” vurgusu yaptı.

Alerjenlerin yaşanan bölgeye nazaran değiştiğine dikkat çeken Prof. Aydoğan, “Ankara’da yaşıyorsanız birinci sırada çim poleni alerjeni geliyor. Ege Bölgesi’ndeyseniz zeytin ağacı en fazla alerjiye yol açan faktör olarak karşımıza çıkıyor. Bir bölgede ne kadar alerjen varsa o kadar çok çocuk ve erişkinlerin genetiğindeki alerji potansiyeli görülüyor. Evvelden yalnızca Penadur isimli penisilin iğnesi alerjisini görüyorduk. Artık ise amoksisilin klavulanat üzere ilaçlar olduğu için semisentetik penisilin alerjilerini daha sık görüyoruz. Toplumun alerji potansiyelinde dış etkenler kıymetli. Mesela ABD’de en çok fıstık alerjisi görülürken, Norveç’te en sık alerjiye yol açan eser balıktır. Bizim ülkemizde süt oluyor. İkinci sırada yumurta, üçüncü sırada ise kuru yemişler geliyor. Türkiye’de bir sıralama yapılsa fıstık 10’ncu sırada yer alır” değerlendirmesi yaptı.

Prof. Dr. Metin Aydoğan, bilhassa ömrün birinci 3 yılında geçirilen ağır enfeksiyonların alerjik hastalıklara ve astıma taban hazırladığını belirterek, Rinovirüs, RSV ve kimi bakteriyel enfeksiyonların bu riski 3 ila 5 kat artırdığına dikkat çekti. Erken yaşta kreşe başlamayla birlikte ağırlaşan enfeksiyon döngüsünün alerjik yatkınlığı tetiklediğini vurgulayan Aydoğan, bilhassa 10 aydan evvel geçirilen RSV enfeksiyonu üzere erken devir hastalıklarının, çocuklarda ilerleyen yıllarda ortaya çıkabilecek astım tablosuyla direkt ve güçlü bir bağı olduğunu vurguladı.