AYM ile Pakistan Yüksek Mahkemesi arasında iş birliği adımı

Türkiye Anayasa Mahkemesi (AYM) ile Pakistan Yüksek Mahkemesi ortasında iş birliğinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ile belirlenen alanlarda çeşitli faaliyetler gerçekleştirilmesine yönelik mutabakat zaptı imzalandı.

AYM Başkanı Kadir Özkaya, ikili alakaların geliştirilmesi kapsamında Pakistan’a çalışma ziyaretinde bulundu. Pakistan Yüksek Mahkemesi Başyargıcı Yahya Afridi’nin daveti üzerine 7-9 Nisan 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen ziyarette Özkaya’ya, AYM Üyeleri Rıdvan Güleç ve Recai Akyel, Genel Sekreter Murat Azaklı ile başka yetkililer eşlik etti. Ziyaret kapsamında kıymetli temaslarda bulunan Özkaya ve beraberindeki heyet, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile de görüşme gerçekleştirdi.

Özkaya, imza merasiminde yaptığı konuşmada iş birliğinin sırf kurumsal bağlantıları değil Türkiye ile Pakistan ortasındaki esaslı dostluk bağlarını da yansıttığını söz etti. Türkiye ile Pakistan ortasındaki alakaların tarihî dayanışma ve kardeşlik temelinde şekillendiğini belirten Özkaya, “Türkiye ile Pakistan ortasındaki münasebetler, sıradan diplomatik bağlantıların çok ötesinde tarihî dayanışma, karşılıklı hürmet ve kardeşlik hislerine dayanan güçlü bir dostluğun eseridir. Milletlerimiz tarih boyunca birbirlerinin sevinçlerini ve güç vakitlerini paylaşmış, gereksinim duyduklarında birbirlerine takviye olmuştur. Bugün imzalayacağımız bu iş birliği muahedesi, ülkelerimiz ortasındaki kadim dostluk bağlarının yüksek yargı organları düzeyindeki somut ve değerli bir yansımasıdır” formunda konuştu.

Özkaya, “Anayasal yargı kurumlarının hukukun üstünlüğünün korunması, temel hak ve özgürlüklerin garanti altına alınması ve demokratik hukuk devletinin güçlendirilmesi bakımından değerli bir sorumluluk üstleniyor” dedi. Özkaya, bu kapsamda farklı hukuk sistemleri ortasında diyalog kurulmasının ve deneyim paylaşımının kıymetine işaret etti.

Özkaya, günümüzde anayasal yargının sadece ulusal hukuk sistemlerinin bir ögesi olmadığını, global ölçekte gelişen bir hukuk diyaloğunun kesimi hâline geldiğini tabir etti. Özkaya, “Yüksek mahkemeler ortasında tesis edilen kurumsal bağlar, ortak sıkıntılara kolektif tahliller üretmenin yanı sıra farklı hukuk pratiklerinden beslenmeyi de mümkün kılan bir deneyim havuzu oluşturmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi olarak bizler memleketler arası yargı diyaloğunu son derece kıymetli görmekteyiz” dedi.

AYM’nin periyot başkanlığını yürüttüğü İslam Dünyası Anayasa Yargısı Konferansının (İDAY) anayasal yargı alanında iş birliği ve deneyim paylaşımını geliştirmeyi amaçlayan kıymetli bir platform olduğunu lisana getiren Özkaya, “Pakistan Yüksek Mahkemesinin bu Konferansın seçkin üyeleri ortasında bulunması, kurumlarımız ortasındaki esaslı diyaloğun milletlerarası platformlarda da ne kadar sağlam bir yere oturduğunun en somut göstergelerinden biridir” tabirlerini kullandı. Her iki yüksek mahkemenin Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği (AAMB) üyesi olduğunu da hatırlatan Özkaya, ortak üyeliklerin anayasal yargı alanında bölgesel ölçekte yürütülen iş birliğinin ve karşılıklı deneyim paylaşımının güçlendirilmesi bakımından büyük önem taşıdığını kaydetti.

Pakistan Yüksek Mahkemesinin anayasal bedellerin korunmasına ve hukukun üstünlüğünün tesis edilmesine yönelik çalışmalarını takdirle takip ettiklerini belirten Özkaya, Mahkemeler ortasında kurulacak iş birliğinin verimli sonuçlar doğuracağına olan inancını lisana getirdi.

Özkaya, konuşmasının sonunda başta Gazze olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan zulüm ve hak ihlallerine değinerek savaş ve çatışmaların bir an evvel sona ermesi temennisinde bulundu.

Pakistan Yüksek Mahkemesi Başyargıcı Yahya Afridi ise merasimde yaptığı konuşmada, Özkaya ve beraberindeki heyeti ağırlamaktan onur ve memnunluk duyduğunu tabir etti. Kelam konusu mutabakatın iki yüksek mahkeme ortasında ileriye dönük bir iş birliği imkânı sağlayacağını kaydeden Başyargıç Afridi, “Bu değerli muahede mahkemelerimiz ortasındaki iş birliğini artıracak, bilgi paylaşımını geliştirecek, hukukun üstünlüğünü ve kurumsal bağları güçlendirecektir. Geçtiğimiz yıl AYM’nin 63. kuruluş yıl dönümü hasebiyle İstanbul’da gerçekleştirilen programa katılmak üzere Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştirdim. Şunu belirtmeliyim ki Türkiye’deki hukuk sistemi ve teknoloji beni çok etkiledi. Daha sonra Türkiye’den alanında uzman bir grup Pakistan’a geldi ve onlarla birlikte çalışmalar gerçekleştirdik. Bu müddet boyunca Sayın Başkan’ın değerli desteğini gördük. Ayrıyeten Türkiye’nin Pakistan Büyükelçisi İrfan Neziroğlu’nun katkılarını da bilhassa takdir etmek isterim. Günümüzde mahkemeler artık tek başına çalışamaz. Teknoloji ve haklarla ilgili hususlar daima değişiyor. Bu nedenle ülkeler arasında iş birliği çok kıymetlidir. Bu mutabakat ile iş birliğimizi daha etkin hâle getirecek ortak çalışma kümesi kurulacak. Pakistan ve Türkiye farklı sistemlere sahip olsa da demokrasi ve anayasa konusunda tıpkı bedellere sahiptir. Bu mutabakatın iki mahkeme ortasında daha iyi bir iş birliği sağlayacağına inanıyorum. Gelecekte bu iş birliğinin yalnızca kurumlarımızı değil adaleti de güçlendirmesini diliyorum” sözlerini kullandı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Pakistan’da çalışma ziyareti için bulunan Özkaya ve beraberindeki heyeti kabul etti. Gerçekleştirilen görüşmede Şerif, AYM heyetinin Pakistan’da bulunmalarından duyduğu memnuniyeti lisana getirdi. Türkiye ve Pakistan ortasında yüzyıllardır süregelen kardeşlik münasebetlerine değinen Şerif, adaletin daha süratli sağlanması için her iki ülkenin teknolojinin kullanımına ait potansiyele sahip olduğuna dikkat çekerek bu alanda tecrübelerin paylaşılmasının değerine vurgu yaptı. AYM heyetinin ziyareti kapsamında imzalanan mutabakat zaptının da bu tarafta atılan değerli bir adım olduğunu aktaran Şerif, iki ülkenin iklim değişikliği, terörizmle çaba, göç ve öteki alanlarda yasalar ve bunların uygulanması mevzularında da birbirlerinin tecrübelerinden yararlanabileceğine işaret etti.

Özkaya ise Pakistan’daki misafirperverlik için Şerif’e teşekkürlerini iletti ve iki ülke halkları ortasındaki güçlü bağlara dikkat çekti. Lider Özkaya, 64 yıllık geçmişe sahip AYM’nin tecrübelerini paylaşmak üzere Pakistan ile bir pilot proje başlatmaya hazır olduklarını belirtti.

Özkaya ve beraberindeki heyet, Kasım 2025’te kurulan Pakistan Federal Anayasa Mahkemesine bir ziyaret gerçekleştirdi. Burada Lider Amin-ud-Din Khan ile bir ortaya gelen Özkaya, yeni kurulan Federal Anayasa Mahkemesinin Pakistan halkının hak ve özgürlüklerinin garantisi olarak çok kıymetli bir vazife üstlendiğini belirterek kendisine muvaffakiyetler diledi.

Söz konusu ziyaretin iki ülke ortasındaki türel ve kültürel bağları daha da güçlendirmek için kıymetli bir adım olarak tarihe geçeceğini belirten Özkaya, Türk Dünyası Anayasa Yargısı Konferansı (TÜRK-AY) Dönem Başkanı Azerbaycan Anayasa Mahkemesinin Pakistan Federal Anayasa Mahkemesini TÜRK-AY gözlemci üyesi olma tarafındaki davetine ait, “Davet bizleri fazlası ile şad etmiştir. Bu husustaki ilerlemeleri yakinen takip edeceğimizi ve en kısa müddette TÜRK-AY’a gözlemci üye olmanız istikametindeki takviyemizi de belirtmek isterim” değerlendirmesini yaptı.

Görüşmede ayrıyeten iki Mahkeme arasında iş birliği mutabakatı yapılması konusunda da mutabık kalındı. Özkaya ve beraberindeki heyet, Pakistan Federal Hukuk ve Adalet Bakanlığını da ziyaret etti. Baş başa ve heyetler ortası görüşmelerin gerçekleştirildiği ziyarette Bakan Azam Nazeer Tarar, Türkiye ve Pakistan ortasında siyasi ve iktisat başta olmak üzere başka tüm alanlardaki güçlü bağların yargı alanında da geliştirilerek devam etmesine yönelik çalışmalara her türlü katkıyı vermeye hazır olduğunu belirtti. Tarar ayrıyeten yargı kurumları ortasında karşılıklı çalışma ziyaretlerinin sürdürülmesi tarafındaki temennilerini lisana getirdi.

Özkaya ve beraberindeki heyet ayrıyeten Pakistan Başsavcısı Mansoor Usman Awan, Yüksek Mahkeme Barolar Birliği Lideri Sayın Haroon-ur-Rashid, Lahor Yüksek Mahkemesi Lideri Aalia Neelum ve Mahkeme üyeleri ile de bir ortaya geldi.

Özkaya ve beraberindeki heyetin Pakistan temaslarına, iki ülkenin yargı alanındaki iş birliğinin gelişmesine yönelik kıymetli çalışmalar yürüten Türkiye’nin Pakistan Büyükelçisi İrfan Neziroğlu da eşlik etti.