Yanılgı tekrarı değil Nörodöngü

Hayatımızda bazen kendimizi tıpkı noktaya dönüp dururken buluruz. Tıpkı cins sıkıntılar, benzeri gerilimler ve tekrar eden kaygılar… Hatta birtakım hususlarda kararlı adımlar atmak için ‘Bu sefer farklı olacak’ formunda telkinlerde de bulunuruz. Fakat birçok birkaç ay, hatta birkaç gün içinde tekrar tıpkı noktada oluruz. Çoğumuz bunu irade eksikliği olarak nitelendirse de aslında tüm sorun beynimizin çalışma biçimiyle ilgili. Beynin öğrendiği kalıpları otomatik olarak tekrar etme eğilimi gösterdiğini belirten Uzman Klinik Psikolog Gül Çolak, “Beyin her vakit yanlışsız olanı değil, bildiği ve tanıdık olanı seçiyor. Tanıdık olan durum bireye ziyan verse bile, beyin bilinmezliğin oluşturduğu alarm durumu yerine bildiği huzursuzluğu inançlı bölge olarak algılıyor” dedi. Yaşanan bu dejavu hissinin psikolojide nörodöngü olarak isimlendirildiğini söyleyen Çolak, “Bu yüzden kişi kendine güzel gelmeyen bağlara, gerilimli iş tertibine, ertelemeye, daima derde ve çok yorgunluğa karşın tıpkı tempoya geri dönüyor” diye konuştu.

Nörodöngünün temellerinin çocukluk yıllarında atıldığını tabir eden Çolak, bu devirde yaşananların beynimizde görünmez bir ömür haritası oluşturduğunu söyledi. Bu haritanın bağlantılarımızı, gerilimle baş etme biçimimizi ve öz hürmetimizi şekillendirdiğini vurgulayan Çolak, “Örneğin daima eleştirilen bir çocuk yetersizlik döngüsüne hapsolurken, hisleri görmezden gelinen bir çocuk yetişkinliğinde içe kapanmayı otomatik bir savunma düzeneği haline getiriyor” halinde konuştu.

Değişimin beyin için bilinmez olduğunu hatırlatan Çolak, “Bilinmezlik beyinde tehdit algısı oluşturuyor. Kişi sakin kalmak istese de sistem otomatik olarak eski alışkanlığa yani eski yola sapıyor. Burada sorun niyetin makûs olması değil, otomatik sistemin hızı” tabirlerini kullandı.

Nörodöngülerin baht olmadığını belirten Çolak, terapinin bu noktada devreye girerek farkındalık kazandırdığını ve beynin telaş sistemini sakinleştirdiğini tabir ediyor. Yeni tecrübeler tekrarlandıkça, beyinde bu yeni ve sağlıklı yolların güçlendiğini vurgulayan Çolak, döngüyü kırmak için şu üç pratik adımı tavsiye etti. Çolak kelamlarını şöyle sürdürdü: “İlk adım şahısların döngüye girdiği anı fark etmesi olurken, ikinci adım dert sistemini fizikî olarak sakinleştirmekten geçiyor. Üçüncü ve son adımda ise otomatik reaksiyonun dışına çıkan minik bir adım atmak gerekiyor. Farkındalıkla değişim her vakit mümkün. Yanlışsız adımlarla daha istikrarlı ve huzurlu bir ömür inşa edilebilir.”