ABD Başkanı Trump iki başlıkta ısrarcı: Nükleer ve Hürmüz düğümü

ABD ile İran ortasında aylardır sürdürülen diplomatik temaslar, iki kritik başlıkta düğümlenmiş durumda. Tahran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyet mücadelesi. ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da yaptığı son açıklamalarda hem İran’a yönelik sert iletiler verdi hem de Washington’un bölgedeki askeri ve ekonomik baskısını artıracağını ortaya koydu. Trump’ın açıklamaları, taraflar ortasındaki müzakerelerin artık sadece diplomatik değil, birebir vakitte bir güç gayretine dönüştüğünü gösterdi.

Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin sürdüğünü belirtirken, Tahran’ın nükleer silah edinmesine katiyen müsaade vermeyeceklerini söyledi. İran’ın nükleer kapasitesini “küresel tehdit” olarak tanımlayan Trump, “İran nükleer silah elde ederse Ortadoğu’da nükleer savaş yaşanır ve bu savaş Avrupa’ya ve ABD’ye uzanır” tabirlerini kullandı. Trump, İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ABD tarafından alınacağını belirterek, “Muhtemelen elde ettikten sonra imha ederiz” dedi. Bu açıklama, ABD’nin sırf kontrol değil, İran’ın nükleer kapasitesini büsbütün ortadan kaldırmayı hedeflediğine işaret etti.

ABD-İran tansiyonundaki ikinci büyük başlık ise dünya güç ticaretinin merkezlerinden biri olan Hürmüz Boğazı oldu. İran ve Umman’ın boğaz geçişleri için yeni bir ödeme sistemi oluşturma hazırlığı yaptığı tezleri sorulan Trump, “Hürmüz Boğazı’nda tam denetime sahibiz” cevabını verdi. Trump, ABD’nin bölgedeki askeri varlığının İran üzerinde önemli baskı oluşturduğunu savunarak, İran temaslı gemilerin geçişinin büyük ölçüde engellendiğini söyledi. Washington’ın uyguladığı deniz ablukasının İran iktisadına günlük yüz milyonlarca dolarlık ziyan verdiğini öne süren Trump, buna karşın boğazın milletlerarası bir deniz yolu olarak kalması gerektiğini vurguladı. ABD Başkanı, “Geçiş ücreti olsun istemeyiz. Burası milletlerarası bir suyolu” diyerek İran’ın muhtemel ekonomik denetim teşebbüslerine karşı çıkacaklarının iletisini verdi.

Öte yandan Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir öteki başlık ise Küba oldu. ABD Donanması’na ilişkin USS Nimitz uçak gemisinin Karayipler’e konuşlandırılmasının Küba’ya yönelik bir gözdağı olup olmadığı sorusuna Trump, “Hayır, Küba’ya yardım etmek istiyorum” karşılığını verdi. ABD’de yaşayan Küba kökenli vatandaşların ülkelerine dönerek yatırım yapmak istediklerini söyleyen Trump, evvelki Amerikan idarelerinin onlarca yıldır başaramadığı dönüşümü gerçekleştirebileceğini savundu. “Kübalı Amerikalılara ülkeye dönüp yardım edebilmeleri için Küba’yı açmak istiyoruz” diyen Trump, Havana ile yeni bir sürecin sinyalini verdi.