Güneydoğu Anadolu’da kuraklığa güçlü nohut tipi bulundu: İncelemek için Türkiye’ye gelecekler

Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Cengiz Toker’in danışmanlığında yürütülen çalışmalarda Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yüksek sıcaklık, kuraklığa ve yaprak galeri sineği ve tohum böceklerine sağlam bir nohut tipi bulundu.

Türe, Cumhuriyetin 100’üncü yılına ithafen Cicer Turcicum Toker, J. Berger & Göktürk ismi verildi. Yeni keşfedilen çeşit, bitki bilimi alanında dünyanın en değerli mecmualarından biri olan Frontiers in Plant Science mecmuasında bilim dünyası ile paylaşıldı.

Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Cengiz Toker danışmanlığında Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Anabilim Kısmı Doktora Öğrencisi Tuba Eker tarafından yürütülen çalışmalarda yeni cins, tarımı yapılan cins ve öteki yakın akraba çeşitler ile melezlenmiş ve sağlıklı F1 bitkiler elde edildi. Yüksek sıcaklık ve kuraklık başta olmak üzere canlı ve cansız gerilimlere güçlü olan bu nohut çeşidinin, ağır olarak üretilen ticari nohut tipleriyle melezleme çalışmalarında birinci etap muvaffakiyetle sonuçlandı

Çalışmalarla ilgili bilgi veren Prof. Dr. Cengiz Toker, tescil edilen tipe Türkiye Cumhuriyeti’nin 100’üncü yılına ithafen Cicer turcicum isminin verildiğini belirterek, “Türümüz milletlerarası literatüre endemik bir tıp olarak girdi. Türkiye Cumhuriyeti’nin yüzüncü yılına armağan olsun” dedi. Kalp biçimiyle de dikkat çeken yeni tıbbın yurt dışında nohut üzerine araştırma yapan bilim insanları tarafından da çok ağır ilgi gördüğünü belirten Prof. Dr. Toker, “Avusturalya, ABD, Kanada ve Avrupa’dan birkaç ülkeden nohut tipini incelemek için talep oldu. Melezleme çalışmalarını ya da buradan bulunabilecek izole edilecek genlerle ilgili patent hakkına birinci biz sahip olalım diye vermedik” diye konuştu

Yeni keşfedilen Cicer Turcicum çeşidinin bilhassa yüksek sıcaklık ve kuraklığa dayanıklılığı ile umut vadettiğini anlatan Prof. Dr. Cengiz Toker, “Tarımını yaptığımız nohut çeşitleriyle melezleme çalışmalarımızın birinci etabı muvaffakiyetle tamamlandı. Deneme seralarında, olağan nohut çeşitlerinin yüksek sıcaklık nedeniyle kuruduğu ortamda, yeni tipimiz ve melez cinsler çiçek dökmeden yeşil kaldı. Bu genleri tarımı yapılan nohut çeşitlerine aktarabilirsek, tarımı yapılan nohut çeşitlerine çok kıymetli birkaç özellik kazandırmış olacağız” halinde konuştu.“Güneydoğu Anadolu Bölgesi bilime açıldı”Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin dünyada tarımın birinci yapıldığı bölgelerden olduğunu ve buğday, arpa, bezelye, nohut, mercimek üzere birçok çeşidin köken merkezi olduğunu belirten Prof. Dr. Cengiz Toker, terör sorunu nedeniyle bölgenin bilimsel manada gereğince incelenemediğini kaydetti. Son yıllarda terörün sona ermesiyle bölgede bilimsel çalışmaların arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Toker, “Terörün olduğu yıllarda Güneydoğu’da çalışma yapmak için her türlü müsaade almanız gerekiyordu. Tehlikeli olduğu için birçok araştırmacı buraya gitmekten imtina ediyordu. Günümüzde sorun ortadan kalktığı için bütün bilim beşerlerine açık bir yer. Bu bölge bu manada genetik kaynaklar bakımından çok değerli. Münasebetiyle son vakitlerde bu bölgenin daha çok ziyaret edilip o bölgenin potansiyelinin ortaya çıkarılabileceğini düşünüyorum” açıklamasında bulundu.

Cengiz Toker, hususla ilgili bilimsel çalışmaların bitki bilimi alanında dünyanın en değerli mecmualarından biri olan Frontiers in Plant Science (IF = 6.627) mecmuasında yayınlandığını belirterek, bu çeşit mecmualarda yapılan bilimsel çalışmaların dünya üniversite sıralamalarında çok tesirli rol oynadığını kelamlarına ekledi.“Zararlı böceklere karşı da dayanıklı”Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Anabilim Kolu Doktora Öğrencisi Tuba Eker de melezleme çalışmaları hakkında bilgi verdi. Yeni bulunan tıbbın tarıma kazandırılması için deneme üretimlerinin sürdüğünü anlatan Tuba Eker, “Yaptığımız çalışmalar sonucunda birtakım ziyanlı böceklere de yüzde yüz sağlam olduğunu da tespit ettik. Ayrıyeten epey yüksek bir sıcaklık dayanımı var. Serada 45-55 dereceye kadar ulaşan sıcaklıklarda hala çiçeklenip dane verdiğini gördük. Yaptığımız saksı denemelerinde toprakta su kapasitesi kalmayıp artık yarılmaya başladığında dahi hayatta kalabiliyor. Bu özelliklerin tüketimde olan kültür nohutlarına aktarılması en değerli sıkıntı. Tarımını yaptığımız nohutlarla melezleme yaparak Cicer Turcicum cinsinden güçlü yani istek ettiğimiz özellikleri aktarmaya çalışıyoruz. Çalışmalarımıza devam ediyoruz. Global ısınmanın 2100 yılına kadar 3-4 santigrat derece artacağı bildiriliyor. Bu da tıbbımızın ziraî üretim için kıymetini artırıyor” halinde konuştu. Tuba Eker, melezleme çalışmaları sonucunda elde edilecek ticari eserin danelerinin, Cicer Turcicum üzere kalp halinde olabileceğini de kelamlarına ekledi.